Rosyjska sieć fałszywych stron Wikipedia: nowa taktyka dezinformacji i wpływu na AI oraz Google

Kilka lat temu ujawniono zakrojoną na szeroką skalę operację Doppelgänger, w ramach której rosyjskie służby specjalne tworzyły fałszywe strony z wiadomościami pod pozorem publikacji wiarygodnych zagranicznych mediów, aby wpływać na nastroje w krajach zachodnich i promować zamaskowaną propagandę z rosyjskich farm botów.

Teraz rosyjskie struktury związane z rozpowszechnianiem dezinformacji zaczęły stosować nową taktykę wpływania na przestrzeń informacyjną. Według szeroko zakrojonego śledztwa agencji Bloomberg, w Rosji tworzona jest ukryta sieć fałszywych stron, wizualnie i strukturalnie imitujących 'Wikipedię', mających na celu manipulację wynikami wyszukiwania Google i odpowiedziami sztucznej inteligencji, w tym ChatGPT.

Za tą działalnością stoi rosyjska organizacja pod nazwą 'Agencja Projektowania Społecznego' (SDA), która jest objęta sankcjami USA i Unii Europejskiej za prowadzenie ukrytych kampanii dezinformacyjnych.

Jak działa schemat "zatruwania danych"

Głównym celem tworzenia takich stron jest wpływanie na duże modele językowe (LLM) i algorytmy wyszukiwania. Nowoczesne chatboty, takie jak ChatGPT od OpenAI, Gemini od Google i inne, uczą się na masywnych zbiorach danych tekstowych z otwartego internetu. Algorytmy często postrzegają platformy o encyklopedycznej strukturze (podobne do 'Wikipedii') jako autorytatywne i wiarygodne źródła informacji.

Tworząc sieć takich zasobów, organizatorzy kampanii starają się wypełnić tzw. 'luki informacyjne' własnymi narracjami. W rezultacie modele AI mogą nieświadomie używać tych wygenerowanych tekstów do formułowania odpowiedzi dla użytkowników, tym samym przekazując prokremlowskie stanowisko na cały świat.

Konkretnych projektów i geografia wpływów

W wyciekłych dokumentach wewnętrznych Social Design Agency (SDA), które były badane przez dziennikarzy i analityków, opisano kilka konkretnych kierunków:

• Projekt dla Armenii: w planach organizacji zawierało się stworzenie strony imitującej interfejs 'Wikipedii' skierowanej na Armenię. Analiza metadanych pokazała, że ten zasób został uruchomiony 14 kwietnia — na dwa miesiące przed wyborami parlamentarnymi w tym kraju. Przypomnijmy, Armenia szybko wychodzi spod wpływu Kremla i to niepokoi Putina, dlatego zaangażowano dużo sił na prorosyjską propagandę w tym kraju, ale jak pokazały ostatnie wybory, nie pomogła to w dojściu do władzy antyeuropejskiej partii.
• Zasięg globalny: działalność sieci nie ogranicza się do Armenii. Celem kampanii jest promowanie potrzebnych Rosji tez na arenie międzynarodowej poprzez manipulację narzędziami cyfrowymi, które codziennie używają miliony ludzi.

Różnice od oficjalnych projektów

Eksperci podkreślają różnice między ukrytymi operacjami SDA a oficjalnymi rosyjskimi projektami. Na przykład uruchomiony w lipcu 2023 roku portal Ruwiki otwarcie pozycjonuje się jako rosyjski odpowiednik 'Wikipedii' i nie ukrywa swojego pochodzenia. Jednocześnie nowa sieć stron od SDA jest tworzona potajemnie i maskowana jako niezależne międzynarodowe lub lokalne encyklopedie, aby ukryć bezpośrednie powiązania z Kremlem i obejść filtry ochronne firm technologicznych.

Źródło: Bloomberg